Poradnik / Poradnik medyczny / Słowniczek pojęć / Dowiedz się więcej

Choroby tarczycy:

Niedoczynność tarczycy:

O niedoczynności tarczycy mówimy gdy dochodzi do spadku wydzielania hormonów tarczycy. Rozróżnia się zazwyczaj niedoczynność pierwotną i wtórną. Przyczyny jej występowania w zależności od rodzaju.

Pierwotną powoduje uszkodzenia gruczołu tarczycowego, wywołane np. przez:

  •    schorzenia o podłożu autoimmunologicznym (zapalenie poporodowe, przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy – choroba Hashimoto)
  •    leczenie jodem radioaktywnym
  •    nadużywanie leków przeciwtarczycowych
  •    niedobór jodu w środowisku
  •    naświetlanie pierwiastkami radioaktywnymi

Wtórna zaś pojawia się przy niedoborze TSH, związanym z niedoczynnością przysadki. Może to być wynikiem istnienia guza, urazu bądź krwotoku.

W przypadku obu form objawy są podobne:

      •    sucha skóra zwłaszcza na łokciach i kolanach
      •    suche i łamliwe włosy
      •    blady kolor skóry
      •    zaparcia
      •    pogorszenie sprawności intelektualnej
      •    osłabienie (słabe tętno, obniżone ciśnienie, osłabienie słuchu)
      •    obrzęki dłoni, kolan, stóp
      •    obolałe mięśnie
      •    objawy depresji
      •    u osób w starszym wieku, u których występują choroby układu sercowo – naczyniowego często spotykamy się z nasileniem się objawów niewydolności krążenia

W przypadku nieleczonej niedoczynności tarczycy mogą pojawić się jeszcze następujące objawy:

        •    łysienie
        •    bradykardia (zwolnienie rytmu serca)
        •    a w skrajnych przypadkach śpiączka hipometaboliczna.

Osobom z niedoczynnością tarczycy zaleca się spożywanie diety bogatej w:

      •    białko pełnowartościowe (np. ryby, jaja, mięso)
      •    wielonienasycone kwasy tłuszczowe (np. oliwa z oliwek; orzechy włoskie, nerkowca, brazylijskie; len; oliwki, awokado)
      •    węglowodany o niskim indeksie glikemicznym (np. fasolka szparagowa, kukurydza, kuskus, żurawina, komosa ryżowa, winogrona, truskawki, orzechy, szparagi, cukinia, bakłażan, oliwki, por, cykoria, grzyby)

Badania jakie powinno się wykonać przy niedoczynności tarczycy: 

  •    TSH
  •    FT3
  •    FT4
  •    anty TPO
  •    anty TG
  •    USG tarczycy


 Nadczynność tarczycy:

O nadczynności tarczycy mówimy, kiedy tarczyca produkuje nadmiar hormonów.

Nadczynność jest jedną z najczęściej występujących schorzeń endokrynologicznych. Wyniki badań pokazują, że częściej na tą dolegliwość chorują kobiety aniżeli mężczyźni.

Pierwotna nadczynność tarczycy zazwyczaj nasila się jesienią i wiosną, częściej u kobiet występuje choroba Gravesa – Basedova, oraz wole guzkowe nadczynne.

Wtórna związana jest z zaburzeniem wydzielania hormonów przysadki mózgowej (TSH) i podwzgórza (CRM).

Najczęściej spotykane objawy to:

      •    nadpobudliwość idąca w kierunku nerwicy
      •    ogólne osłabienie
      •    spadek masy ciała
      •    ciągła szybka akcja serca
      •    czasami osłabienie mięśni
      •    biegunki
      •    uczucie gorąca – nadmierna potliwość, duszności
      •    nieregularne miesiączki
      •    szybkie męczenie się przy aktywności fizycznej
      •    wypadanie włosów
      •    wytrzesz oczu, podwójne widzenie, brzęk oczu, zaburzenia widzenia kolorów – jest to często efekt choroby zapalnej Gravesa – Basedova
      •    u osób starszych występuje migotanie przedsionków bądź niewydolność serca.

Sama tarczyca produkuje hormony T3 i T4. Ich działanie jest ściśle powiązane z produkcją hormonu TSH, na zasadzie tzw. sprzężenia zwrotnego. Im więcej T3 i T4 tym mniejsza produkcja TSH. I na odwrót.

T3 i T4 są związkami jodu, dlatego by tarczyca mogła sprawnie funkcjonować potrzebuje odpowiedniej ilości tego pierwiastka. Przewlekły niedobór jodu jest jednym z głównych powodów tego schorzenia.

Do pozostałych przyczyn nadczynności tarczycy zalicza się:

  •    silny stres
  •    silne emocje jak gniew, lęk
  •    problemy we współżyciu
  •    zaburzenia hormonalne zachodzące podczas przekwitania
  •    przewlekłe choroby zakaźne
  •    guz przysadki mózgowej
  •    leczenie zbyt wysoką dawką hormonów

Najczęstszą jednak przyczyną nadczynności tarczycy jest choroba Gravesa – Basedova oraz guzki tarczycy.

Badania jakie powinno się wykonać przy nadczynności tarczycy: 

  •    TSH
  •    FT3
  •    FT4
  •    TRAB
  •    USG tarczycy
  •    morfologia
  •    próby wątrobowe